07:00
TEDSummit

Sarah Parcak: Hunting for Peru's lost civilizations -- with satellites

Sarah Parcak: W poszukiwaniu zaginionych cywilizacji Peru przy użyciu satelitów

Filmed:

Na całym świecie setki tysięcy zaginionych cywilizacji skrywa przed nami swoje skarby. Sarah Parcak, archeolog lotnicza, jest zdeterminowana, żeby odnaleźć je, zanim zrobią tą szabrownicy. Wraz z TED Prize 2016 Parcak tworzy internetowe narzędzie nauki obywatelskiej GlobalXplorer, które pozwoli wyszkolić zastępy wolontariuszy-odkrywców szukających i chroniących ukryte dziedzictwo świata. W tej prelekcji mówi o pierwszych badaniach w Peru, skrywającym Machu Picchu, rysunki z Nazca i inne archeologiczne cuda czekające na odkrycie.

- Satellite archaeologist + TED Prize winner
Like a modern-day Indiana Jones, Sarah Parcak uses satellite images to locate lost ancient sites. The winner of the 2016 TED Prize, her wish will help protect the world’s cultural heritage. Full bio

In July of 1911,
W lipcu 1911 roku
00:13
a 35-year-old Yale graduate and professor
set out from his rainforest camp
35-letni absolwent Yale i profesor
wyruszył z obozu w dżungli
00:16
with his team.
ze swoim zespołem.
00:21
After climbing a steep hill
Po wspięciu się na strome wzgórze
00:23
and wiping the sweat from his brow,
i otarciu potu z czoła
00:25
he described what he saw beneath him.
opisał rozpościerający się poniżej widok.
00:27
He saw rising from
the dense rainforest foliage
Zobaczył, jak z gęstwiny lasu deszczowego
00:31
this incredible interlocking
maze of structures
wyłania się niezwykła plątanina struktur,
00:34
built of granite,
zbudowana z granitu i pięknie połączona.
00:37
beautifully put together.
Co niesamowite, był to pierwszy projekt
00:39
What's amazing about this project
sponsorowany przez
National Geographic,
00:41
is that it was the first funded
by National Geographic,
na którego okładce
pojawił się w 1912 roku.
00:43
and it graced the front cover
of its magazine in 1912.
Profesor używał najnowszego
sprzętu fotograficznego,
00:46
This professor used state-of-the-art
photography equipment
żeby zrobić dokumentację miejsca,
00:50
to record the site,
na zawsze zmieniając oblicze eksploracji.
00:54
forever changing the face of exploration.
Tym miejscem było Machu Picchu,
00:56
The site was Machu Picchu,
odkryte i zbadane przez Hirama Binghama.
01:00
discovered and explored by Hiram Bingham.
Kiedy je zobaczył, powiedział:
01:02
When he saw the site, he asked,
"To niesamowite.
01:07
"This is an impossible dream.
Cóż to może być?".
01:09
What could it be?"
Dzisiaj,
01:11
So today,
100 lat później,
01:14
100 years later,
zapraszam wszystkich
na niesamowitą podróż ze mną,
01:16
I invite you all
on an incredible journey with me,
37-letnią absolwentką Yale i profesor.
01:19
a 37-year-old Yale graduate and professor.
(Okrzyki)
01:23
(Cheers)
Także użyjemy najnowocześniejszego sprzętu
01:26
We will do nothing less
than use state-of-the-art technology
do zmapowania całego kraju.
01:28
to map an entire country.
To dzieło zapoczątkował Hiram Bingham,
01:32
This is a dream started by Hiram Bingham,
ale my rozszerzymy je na cały świat,
01:35
but we are expanding it to the world,
organizując badania archeologiczne,
bardziej otwarte, integrujące,
01:38
making archaeological exploration
more open, inclusive,
na skalę wcześniej niemożliwą.
01:42
and at a scale simply
not previously possible.
Jestem bardzo podekscytowana,
01:47
This is why I am so excited
bo dzisiaj mogę ogłosić
01:51
to share with you all today
początek nowej platformy TED Prize 2016
01:54
that we will begin
the 2016 TED Prize platform
w Ameryce Łacińskiej,
01:56
in Latin America,
a dokładniej w Peru.
02:01
more specifically Peru.
(Brawa)
02:03
(Applause)
Dziękuję.
02:07
Thank you.
Będziemy kontynuować
dzieło Hirama Binghama,
02:08
We will be taking
Hiram Bingham's impossible dream
zamieniając je w niesamowitą przyszłość,
02:13
and turning it into an amazing future
którą będziemy dzielić.
02:17
that we can all share in together.
Peru to nie tylko Machu Picchu.
02:20
So Peru doesn't just have Machu Picchu.
To również cudowna biżuteria,
02:23
It has absolutely stunning jewelry,
jak ta, którą tu widzicie.
02:25
like what you can see here.
Niesamowite ceramiczne
figurki kultury Mochica,
02:28
It has amazing Moche pottery
of human figures.
rysunki z Nazca
02:30
It has the Nazca Lines
i przepiękne tkaniny.
02:34
and amazing textiles.
Jako część platformy TED Prize,
02:36
So as part of the TED Prize platform,
będziemy współpracować
z wyjątkowymi organizacjami.
02:38
we are going to partnering
with some incredible organizations,
Pierwszą z nich jest DigitalGlobe,
największy na świecie dostawca
02:41
first of all with DigitalGlobe,
the world's largest provider
wysokiej rozdzielczości
komercyjnych zdjęć satelitarnych.
02:44
of high-resolution
commercial satellite imagery.
Pomogą nam zbudować
02:48
They're going to be helping us build out
platformę crowdsourcingową na ich wzór.
02:51
this amazing crowdsourcing
platform they have.
Może ktoś z was już z niej korzystał
02:53
Maybe some of you used it
w poszukiwaniach po katastrofie
samolotu MH370.
02:56
with the MH370 crash
and search for the airplane.
Oczywiście, wspomogą nas
zdjęciami satelitarnymi.
02:57
Of course, they'll also be providing us
with the satellite imagery.
National Geographic pomoże
nam w badaniach i edukacji
03:01
National Geographic will be helping us
with education and of course exploration.
oraz dostarczy bogatej treści platformy,
03:04
As well, they'll be providing us
with rich content for the platform,
jak archiwalne zdjęcia,
03:08
including some of the archival imagery
like you saw at the beginning of this talk
które widzieliśmy na początku prelekcji
03:12
and some of their documentary footage.
i dokumentalne materiały filmowe.
03:16
We've already begun
to build and plan the platform,
Zaczęliśmy już planować
i tworzyć platformę,
03:19
and I'm just so excited.
dlatego jestem taka podekscytowana.
03:22
So here's the cool part.
Ciekawostka.
03:24
My team, headed up by Chase Childs,
Mój zespół, prowadzony przez Chase Childs,
03:25
is already beginning to look
at some of the satellite imagery.
już zaczął przeglądać
niektóre zdjęcia satelitarne.
03:28
Of course, what you can see here
is 0.3-meter data.
To, co tu widzicie, jest dość szczegółowe.
03:31
This is site called Chan Chan
in northern Peru.
To Chan Chan w północnym Peru.
03:35
It dates to 850 AD.
Powstało około 850 roku.
03:37
It's a really amazing city,
but let's zoom in.
To niesamowite miasteczko,
ale przybliżmy je.
03:39
This is the type and quality of data
that you all will get to see.
To typ i jakość danych,
które będzie można zobaczyć.
03:41
You can see individual structures,
individual buildings.
Można dostrzec pojedyncze budynki.
03:46
And we've already begun
to find previously unknown sites.
Odkrywamy miejsca wcześniej nieznane.
03:49
What we can say already
is that as part of the platform,
Wiemy już, że w ramach platformy
03:52
you will all help discover
thousands of previously unknown sites,
będzie można pomóc odkryć
tysiące nowych, nieznanych miejsc.
03:55
like this one here,
Jak te tutaj.
03:59
and this potentially large one here.
To jest prawdopodobnie duże.
04:00
Unfortunately, we've also begun
to uncover large-scale looting at sites,
Niestety, odkrywamy również
dowody grabieży na szeroką skalę.
04:02
like what you see here.
Jak to, co tu widzicie.
04:07
So many sites in Peru are threatened,
Wiele miejsc w Peru jest zagrożonych,
04:08
but the great part
is that all of this data
ale na szczęście wszystkie te dane
04:10
is going to be shared
with archaeologists on the front lines
zostaną udostępnione osobom
zaangażowanym w ochronę tych miejsc,
04:12
of protecting these sites.
a zwłaszcza archeologom.
04:15
So I was just in Peru,
meeting with their Minister of Culture
W Peru spotkałam się z ministrem kultury
04:18
as well as UNESCO.
i przedstawicielami UNESCO.
04:21
We'll be collaborating closely with them.
Będziemy z nimi ściśle współpracować.
04:23
Just so you all know,
Wiedzcie,
04:25
the site is going to be
in both English and Spanish,
że strona będzie dostępna
po angielsku i hiszpańsku.
04:26
which is absolutely essential to make sure
To absolutnie niezbędne,
04:29
that people in Peru and across
Latin America can participate.
żeby z platformy korzystać mogła
cała Ameryka Południowa.
04:31
Our main project coprincipal investigator
is the gentleman you see here,
Głównym prowadzącym projekt
jest gentleman ze zdjęcia,
04:35
Dr. Luis Jaime Castillo,
doktor Luis Jaime Castillo,
04:39
professor at Catholic University.
profesor Uniwersytetu Katolickiego.
04:41
As a respected Peruvian archaeologist
and former vice-minister,
Jako szanowany peruwiański
archeolog i były wiceminister,
04:43
Dr. Castillo will be helping us coordinate
and share the data with archaeologists
doktor Castillo będzie zarządzać
i przekazywać dane archeologom,
04:47
so they can explore
these sites on the ground.
żeby mogli pracować w terenie.
04:51
He also runs this amazing
drone mapping program,
Prowadzi również program
mapowania z użyciem dronów.
04:54
some of the images of which
you can see behind me here and here.
Niektóre z tych zdjęć
można zobaczyć tu i tu.
04:57
And this data will be incorporated
into the platform,
Dane zostaną udostępnione
na naszej platformie,
05:00
and also he'll be helping to image
some of the new sites you help find.
a doktor Castillo pomoże w mapowaniu
miejsc, które wspólnie znajdziemy.
05:03
Our on-the-ground partner
Naszym lokalnym partnerem
05:08
who will be helping us
with education, outreach,
wspierającym nas w zakresie
edukacji i działań informacyjnych
05:10
as well as site preservation components,
oraz zabezpieczaniu miejsc
05:13
is the Sustainable
Preservation Initiative,
jest Sustainable Preservation Initiative
05:15
led by Dr. Larry Coben.
kierowane przez doktora
Larry'ego Cobena.
05:17
Some of you may not be aware
Nie wszyscy może wiedzą,
05:19
that some of the world's
poorest communities
że często najuboższe społeczności
05:20
coexist with some of the world's
most well-known archaeological sites.
sąsiadują z najbardziej znanymi
stanowiskami archeologicznymi.
05:22
What SPI does
SPI wspiera te społeczności,
05:26
is it helps to empower these communities,
a w szczególności kobiety,
05:28
in particular women,
przez nowe podejścia ekonomiczne
i trening biznesowy.
05:30
with new economic approaches
and business training.
Pomaga w tworzeniu rękodzieła,
05:31
So it helps to teach them
to create beautiful handicrafts
które później jest sprzedawane turystom.
05:35
which are then sold on to tourists.
To pozwala kobietom
05:38
This empowers the women
to treasure their cultural heritage
doceniać ich dziedzictwo kulturowe
05:40
and take ownership of it.
i czuć się jego współwłaścicielkami.
05:44
I had the opportunity to spend some time
with 24 of these women
Spędziłam z 24 z nich trochę czasu
05:46
at a well-known archaeological site
called Pachacamac, just outside Lima.
w znanym Pachacámac niedaleko Limy.
05:50
These women were unbelievably inspiring,
Były niewiarygodnie inspirujące.
05:55
and what's great is that SPI
will help us transform communities
SPI będzie wspierać transformacje
kolejnych społeczności,
05:57
near some of the sites
that you help to discover.
w pobliżu miejsc,
które możecie pomóc odkryć.
06:01
Peru is just the beginning.
Peru to dopiero początek.
06:04
We're going to be expanding
this platform to the world,
Zamierzamy rozszerzyć
działalność na cały świat.
06:06
but already I've gotten
thousands of emails
Dostałam już tysiące maili
06:09
from people all across the world --
professors, educators, students,
od profesorów, nauczycieli, studentów
06:11
and other archaeologists --
who are so excited to help participate.
i innych archeologów
chcących do nas dołączyć.
06:15
In fact, they're already suggesting
amazing places for us to help discover,
Sugerują już nawet
niesamowite miejsca poszukiwań,
06:19
including Atlantis.
jak Atlantyda.
06:23
I don't know if we're going
to be looking for Atlantis,
Nie wiem, czy będziemy jej szukać,
06:25
but you never know.
ale przecież nigdy nic nie wiadomo.
06:28
So I'm just so excited
to launch this platform.
Ekscytuje mnie powstanie tej platformy.
06:29
It's going to be launched formally
by the end of the year.
Formalnie ruszamy przed końcem roku.
06:32
And I have to say,
Muszę przyznać,
06:35
if what my team has already discovered
in the past few weeks are any indication,
że jeśli to, co odkryliśmy
przez ostatnie tygodnie,
06:36
what the world discovers
is just going to be beyond imagination.
może wskazywać na to, co odkryje świat,
przekracza to wszelką wyobraźnię.
06:42
Make sure to hold on to your alpacas.
Trzymajcie się mocno.
06:47
Thank you very much.
Dziękuję bardzo.
06:50
(Applause)
(Brawa)
06:51
Thank you.
Dziękuję.
06:53
(Applause)
(Brawa)
06:54
Translated by Lena Gorska
Reviewed by Marta Grochowalska

▲Back to top

About the Speaker:

Sarah Parcak - Satellite archaeologist + TED Prize winner
Like a modern-day Indiana Jones, Sarah Parcak uses satellite images to locate lost ancient sites. The winner of the 2016 TED Prize, her wish will help protect the world’s cultural heritage.

Why you should listen

There may be hundreds of thousands, if not millions, of undiscovered ancient sites across the globe. Sarah Parcak wants to locate them. As a space archaeologist, she analyzes infrared imagery collected from far above the Earth’s surface and identifies subtle changes that signal a manmade presence hidden from view. A TED Senior Fellow and a National Geographic Explorer, she founded the Laboratory for Global Observation at the University of Alabama at Birmingham. Her goal: to make the world's invisible history visible once again.

Parcak was inspired by her grandfather, an early pioneer of aerial photography. While studying Egyptology in college, she took a class on remote sensing and went on to develop a technique for processing satellite data to see sites of archaeological significance. She wrote the first textbook on satellite archaeology, which allows for the discovery of new sites in a rapid and cost-effective way. In Egypt, her techniques have helped locate 17 potential pyramids, in addition to 3,100 forgotten settlements and 1,000 lost tombs. She's also made major discoveries in the Viking world and Roman Empire, and appeared in the BBC documentary Rome’s Lost Empire and the PBS Nova special, Vikings Unearthed.

Parcak's method also provides a way to see how ancient sites are being affected by looting and urban encroachment. By satellite-mapping Egypt and comparing sites over time, she’s noted a 1,000 percent increase in looting since 2009 at major sites. It’s likely that millions of dollars worth of artifacts are stolen each year. Parcak hopes that, through mapping, unknown sites can be protected to preserve our rich, vibrant history.

As the winner of the 2016 TED Prize, Sarah is building a citizen science platform, called GlobalXplorer, which will enable anyone with an internet connection to discover the next unknown tomb or potential looting pit. GlobalXplorer will launch in early 2017. Sign up for email updates and get early access »

 

 

More profile about the speaker
Sarah Parcak | Speaker | TED.com