ABOUT THE SPEAKER
Jessa Gamble - Writer
Jessa Gamble writes about sleep and time, showing how our internal body clock struggles against our always-on global culture.

Why you should listen

Jessa Gamble is an award-winning writer from Oxford, who lives in the Canadian Subarctic. Now that humanity has spread right to the Earth's poles and adopted a 24-hour business day, Gamble argues that our internal clocks struggle against our urban schedules. Her work documents the rituals surrounding daily rhythms, which along with local languages and beliefs are losing their rich global diversity and succumbing to a kind of circadian imperialism.

A dynamic new voice in popular science, Gamble was awarded a 2007 Science in Society journalism award from the Canadian Science Writers Association for her first-person account of daily life at the Eureka High Arctic Weather Station. She is the author of Siesta and The Midnight Sun: How We Measure and Experience Time.

More profile about the speaker
Jessa Gamble | Speaker | TED.com
TEDGlobal 2010

Jessa Gamble: Our natural sleep cycle is nothing like what we do now

Jessa Gamble: ကျွန်မတို့ရဲ သဘာဝ အိပ်စက်ခြင်း စက်ဝန်း

Filmed:
3,071,823 views

ယနေ့ကမ္ဘာမှာ ကျောင်း၊ အလုပ်၊ ကလေးတွေနဲ့ ဒိထက်ပိုတဲ့ဟာတွေကို ဟန်ချက်ညီအောင်လုပ်ရင်း ကျွန်တော်တို့အများစုဟာ ထေက်ခံချက်ပေးထားတဲ့ အိပ်စက်ချိန် ၈ နာရီဆိုတာပဲ မျှော်လင့်နိူင်တာပါ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကိုယ်တွင်းနာရီနောက်ကွယ်က သိပ္ပံပညာကို ဆန်းစစ်ရင်း Jessa Gamble က ကျွန်တော်တို့ အနေနဲ့ လိုက်နာသင့်တဲ့ အနားယူခြင်းဆိုင်ရာ အံ့ဩစရာကောင်းပြီး ခိုင်မာပြည့်စုံတဲ့ ပရိုဂရမ်အကြောင်းကို တင်ပြထားပါတယ်။
- Writer
Jessa Gamble writes about sleep and time, showing how our internal body clock struggles against our always-on global culture. Full bio

Double-click the English transcript below to play the video.

00:16
Let's start with day and night.
0
1000
2000
နေ့နဲ့ညကပဲ အစပြုရအောင်။
00:18
Life evolved under conditions
1
3000
2000
သက်ရှိဘဝဟာ အလင်းနဲ့အမှောင်
အခြေအနေတွေရဲ့အောက်မှာ
00:20
of light and darkness,
2
5000
2000
ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့တာပါ၊
00:22
light and then darkness.
3
7000
2000
အလင်း ပြီးတော့ အမှောင်လေ။
00:24
And so plants and animals
4
9000
2000
ဒီလိုနဲ့ အပင်တွေနဲ့ တိရိစ္ဆာန်တွေဟာ
00:26
developed their own internal clocks
5
11000
2000
အဲဒီလို အလင်းပြောင်းလဲခြင်းတွေမှာ
အသင့်ဖြစ်ဖို့
သူတို့ရဲ့ကိုယ်ပိုင် ကိုယ်တွင်းနာရီတွေကို
00:28
so that they would be ready for these changes in light.
6
13000
2000
တိုးတက်ပြောင်းလဲခဲ့ကြတယ်။
00:30
These are chemical clocks,
7
15000
2000
ဒါတွေဟာ ဓါတုနာရီတွေဖြစ်ပြီး
ဒါကို ဆဲလ်၂ခု ဒါမှမဟုတ် ဒိထက်ပိုတဲ့၊
00:32
and they're found in every known being that has two or more cells
8
17000
3000
တစ်ချို့ကျတော့ ဆဲလ် ၁ ခုလဲဖြစ်နိုင်တယ်၊
00:35
and in some that only have one cell.
9
20000
3000
သတ္တဝါတိုင်းမှာတွေ့ရပါတယ်။
00:38
I'll give you an example --
10
23000
2000
ကျွန်မ ဥပမာတစ်ခုပေးမယ်။
ကမ်းခြေက မြင်းခွာပုံ
00:40
if you take a horseshoe crab off the beach,
11
25000
2000
ကဏန်းတစ်ကောင်ကို ထုတ်ယူပြီး
00:42
and you fly it all the way across the continent,
12
27000
2000
တိုက်တစ်လွား လေယာဉ်နဲ့ပျံသန်းပြီးတော့
စောင်းလျှော
00:44
and you drop it into a sloped cage,
13
29000
3000
လှောင်ချိုင့်တစ်ခုထဲကို ပစ်ချထားလိုက်ရင်
ကဏန်းဟာ
00:47
it will scramble up the floor of the cage
14
32000
2000
၎င်းရဲ့နေရာရင်းက ကမ်းစပ်တွေမှာ
ဒီရေတက်လာသလို
00:49
as the tide is rising
15
34000
2000
လှောင်ချိုင့်ရဲ့ကြမ်းပြင်ပေါ်ကို
00:51
on its home shores,
16
36000
2000
ကုတ်ကပ်တက်လာလိမ့်မယ်။
00:53
and it'll skitter down again right as the water is receding
17
38000
2000
ပြီး မိုင်ထောင်ချီနေတဲ့
ရေတွေပြန်လျှောကျသွားလို
00:55
thousands of miles away.
18
40000
3000
လျှောကျသွားလိမ့်ဦးမယ်။
00:58
It'll do this for weeks,
19
43000
2000
ဒါကို သီတင်းပတ်တွေနဲ့ချီပြီးလုပ်နေမယ်၊
၎င်းရဲ့ရေပုံကြမ်း တဖြည်းဖြည်းနဲ့
01:00
until it kind of gradually loses the plot.
20
45000
3000
ပျောက်သွားသလိုမျိုးအထိပေါ့။
01:03
And it's incredible to watch,
21
48000
2000
စောင့်ကြည့်ရတာ တော်တော်ကို
မယုံနိူင်စရာဆိုပေမဲ့
01:05
but there's nothing psychic or paranormal going on;
22
50000
2000
သဘာဝကိုလွန်ဆန်တာ လျှိုဝှက်တာတို့မရှိပါဘူး၊
01:07
it's simply that these crabs have internal cycles
23
52000
3000
ကဏန်းတွေဟာ အမြဲလိုလို
၎င်းရဲ့တစ်ဝိုက်မှာ ဆက်ဖြစ်နေတာနဲ့
01:10
that correspond, usually, with what's going on around it.
24
55000
3000
ကိုက်ညီတဲ့ ကိုယ်တွင်း
စက်ဝန်းတွေရှိကြတယ်ဆိုရုံပါ။
01:15
So, we have this ability as well.
25
60000
2000
ဒီတော့ အဲဒီအရည်အချင်း
ကျွန်မတို့ဆီမှာလည်းရှိတယ်လေ။
01:17
And in humans, we call it the "body clock."
26
62000
3000
ပြီး လူသားတွေဆီမှာ
ကိုယိတွင်းနာရီလို့ ခေါ်တာပေါ့။
ဒါကိုအရှင်းလင်းဆုံး သိမြင်နိူင်တဲ့အချိန်က
01:20
You can see this most clearly when you take away someone's watch
27
65000
3000
လူတစ်ယောက်ဆီက လက်ပတ်နာရီးကိုယူပြီး
01:23
and you shut them into a bunker, deep underground,
28
68000
3000
အဲဒီလူကို မြေအောက်နက်နက်ထဲက
ကတုတ်ကျင်းမှာ ပိတ်ပြီး
01:26
for a couple of months. (Laughter)
29
71000
2000
၁ လ၊ ၂ လလောက် ထားလိုက်တဲ့
အခါမှာပေါ့။ (ရယ်သံများ)
01:28
People actually volunteer for this,
30
73000
2000
လူတွေဟာ တကယ်ပဲ စိတ်လိုလက်ရ
လုပ်ကြပါတယ်။
01:30
and they usually come out
31
75000
2000
ပြီးတော့ သူတို့ဟာ အမြဲလိုလို ကျင်းထဲက သူတို့ရဲ့
အကျိုးဖြစ်တဲ့ အချိန်နဲ့ပတ်သက်ပြီး
01:32
kind of raving about their productive time in the hole.
32
77000
2000
ကယောင်ကတမ်း ထွက်လာကြတာပါပဲ။
01:34
So, no matter how atypical these subjects would have to be,
33
79000
3000
ဒီတော့ ဒီအကြောင်းတွေဟာ
ဘယ်လိုပဲတစ်မူထူးခြားနေပါစေ
01:37
they all show the same thing.
34
82000
2000
သူတို့ပြဆိုတာကတော့ တစ်ခုတည်းပါ။
သူတို့တွေဟာ နေ့စဉ် နည်းနည်းချင်း
01:39
They get up just a little bit later every day -- say 15 minutes or so --
35
84000
3000
အိပ်ယာထတာနောက်ကျတာပါပဲ။
ဆိုရရင် ၁၅မိနစ်လောက်ပေါ့။
01:42
and they kind of drift all the way around the clock like this
36
87000
3000
သီတင်းပတ်တွေ ကြာလာတော့ သူတို့တွေဟာ
01:45
over the course of the weeks.
37
90000
2000
ဒီလိုမျိုး တရစပ်လွင့်မျောနေသလိုမျိုးပေါ့။
ဒီတော့ ဒီနည်းနဲ့ သူတို့တွေဟာ တစ်နည်းနည်းနဲ့
01:47
And so, in this way we know that they are working on their own internal clocks,
38
92000
3000
အပြင်ဘက်က နေ့တာကို အာရုံခံတာထက်
သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် ကိုယ်တွင်းနာရီတွေဖြင့်
01:50
rather than somehow sensing the day outside.
39
95000
3000
အလုပ်လုပ်နေတယ် ဆိုတာသိရတာပေါ့။
ဒီတော့ ကောင်းပြီ၊ ကျွန်မတို့ဆီမှာ
01:54
So fine, we have a body clock,
40
99000
2000
ကိုယ်တွင်းနာရီ တစ်လုံးစီရှိကြတယ်၊
ဒါဟာ ကျွန်မတို့ဘဝတွေအတွက်
မယုံနိူင်လောက်အောင်
01:56
and it turns out that it's incredibly important in our lives.
41
101000
3000
အရေးပါတာဖြစ်နေတယ်လေ။
01:59
It's a huge driver for culture
42
104000
2000
ဒါဟာ ယဉ်ကျေးမှုအတွက်
မောင်းနှင်အား တစ်ခုဖြစ်ပြီး
ကျွန်မတို့ အပြုအမူအပေါ်က
လျှော့တွက်အထားဆုံးခံရတဲ့
02:01
and I think that it's the most underrated force on our behavior.
43
106000
3000
အားတစ်ခုဖြစ်နေတယ်လို့ ထင်တယ်။
02:07
We evolved as a species near the equator,
44
112000
2000
ကျွန်မတို့ဟာ အီကွေတာနားက
မျိုးစိတ်တစ်ခုအနေနဲ့
02:09
and so we're very well-equipped
45
114000
2000
ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့တာဖြစ်လေတော့
02:11
to deal with 12 hours of daylight
46
116000
2000
၁၂ နာရီအလင်းနဲ့ ၁၂ နာရီ
အမှောင်ကို ရင်ဆိုင်ဖို့
02:13
and 12 hours of darkness.
47
118000
2000
အဆင်သင့်ဖြစ်နေခဲ့တာပေါ့။
ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်းကျတော့ ကျွန်မတို့ဟာ
02:15
But of course, we've spread to every corner of the globe
48
120000
2000
ကမ္ဘာလုံးကြီးရဲ့နေရာတိုင်းမှာ
ဖြန့်ကြက်ထားတာပါ၊
02:17
and in Arctic Canada, where I live,
49
122000
2000
ကျွန်မနေတဲ့ အာတိတ် ကနေဒါမှာဆိုရင်
02:19
we have perpetual daylight in summer
50
124000
2000
နွေရာသီမှာ ၂၄နာရီပတ်လုံး
နေရောင်အမြဲတမ်းရပြီး
02:21
and 24 hours of darkness in winter.
51
126000
3000
ဆောင်းရာသီမှာ
၂၄နာရီပတ်လုံး အမှောင်ကျပါတယ်။
ဒီတော့ ယဉ်ကျေးမှုက မြောက်ပိုင်း
02:24
So the culture, the northern aboriginal culture,
52
129000
3000
ရှေးတိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်လာပြီး
02:27
traditionally has been highly seasonal.
53
132000
2000
တော်တော်လေးကို ပုံမှန်ကိုဖြစ်နေတော့တာပေါ့။
ဆောင်းတွင်းမှာ ဆက်တိုက်ကို
02:29
In winter, there's a lot of sleeping going on;
54
134000
3000
အိပ်နေရတာက တော်တော်များပြီး၊
02:32
you enjoy your family life inside.
55
137000
2000
မိသားစုဘဝကို အိမ်ထဲမှာပဲခံစားရတာပေါ့။။
02:34
And in summer, it's almost manic hunting
56
139000
3000
နွေရာသီမှာတော့ အလွန်အမင်း တက်ကြွတော့မလောက်
အမဲလိုက်တာနဲ့ နာရီပေါင်းများစွာ
02:37
and working activity very long hours,
57
142000
2000
တက်တက်ကြွကြွ အလုပ်လုပ်တာတို့ပေါ့။
02:39
very active.
58
144000
2000
အရမ်းကို တက်ကြွတာပါပဲရှင်။
02:42
So, what would our natural rhythm look like?
59
147000
2000
ကျွန်မတို့ရဲ့ သဘာဝစည်းဟန်က
ဘယ်လိုပုံများပါလိမ့်၊
02:44
What would our sleeping patterns be
60
149000
3000
ကျွန်မတို့ရဲ့ အိပ်စက်ခြင်းပုံစံဟာ
02:47
in the sort of ideal sense?
61
152000
3000
စံပြသဘောထားမျိုးနဲ့ဆိုရင် ဘယ်လိုများဖြစ်မလဲ။
02:50
Well, it turns out
62
155000
2000
ကောင်းပြီ ဖြစ်တတ်တာကတော့
02:52
that when people are living
63
157000
2000
လုံးလုံး သဘာဝမဟုတ်တဲ့
02:54
without any sort of artificial light at all,
64
159000
2000
အလင်းလိုမျိုးနဲ့ နေထိုင်တဲ့အခါ
02:56
they sleep twice every night.
65
161000
2000
လူတွေဟာညတိုင်း ၂ ခါအိပ်တော့တာပေါ့
02:58
They go to bed around 8:00 p.m.
66
163000
2000
ည ၈ နာရီမှာ အိပ်ရာဝင်တယ်၊
03:00
until midnight
67
165000
2000
သန်းခေါင်လောက်အထိပေါ့
03:02
and then again, they sleep
68
167000
2000
နောက်တစ်ခါ မနက် ၂နာရီကနေ
03:04
from about 2:00 a.m. until sunrise.
69
169000
3000
နေထွက်တဲ့အထိ အိပ်ကြပါတယ်။
03:07
And in-between, they have a couple of hours
70
172000
2000
ဒီအကြားမှာတော့ အိပ်ရာထဲမှာ စိတ်ငြိမ်းအေး
03:09
of sort of meditative quiet in bed.
71
174000
3000
တိတ်ဆိတ်တဲ့ တစ်နာရီ ၂ နာရီ စာလောက်ရပါတယ်။
03:12
And during this time,
72
177000
2000
ဒီကာလမှာ ပရိုလက်တင်ဟိုမုန်းက
03:14
there's a surge of prolactin,
73
179000
2000
တစ်လိပ်လိပ် တက်လာတာပေါ့။ မျက်မှောက်ခေတ်
03:16
the likes of which a modern day never sees.
74
181000
3000
နေ့တစ်မှာဘယ်တော့မှ မသိမြင်ရတာမျိုးတွေပေါ့။
03:19
The people in these studies
75
184000
2000
ဒီလေ့လာမှုတွေထဲက လူတွေဟာ
03:21
report feeling so awake during the daytime,
76
186000
2000
နေ့ဘက်မှာ အရမ်းကို နိူးကြား
နေတယ်လို့ခံစားရတော့
03:23
that they realize
77
188000
2000
သူတို့ရဲ့ ဘဝမှာ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ်
03:25
they're experiencing true wakefulness
78
190000
2000
စစ်မှန်တဲ့ နိူးကြားမှုကို ခံစားရတယ်ဆိုတာ
03:27
for the first time in their lives.
79
192000
2000
သဘောပေါက်မိကြတယ်။
03:29
So, cut to the modern day.
80
194000
2000
ဒီတော့ မျက်မှောက်နေ့ကို ဖြတ်ချလိုက်ပါတော့။
03:31
We're living in a culture of jet lag,
81
196000
2000
ကျွန်မတို့ဟာ စံတော်ချိန်မှားယွင်းမှု၊
03:33
global travel,
82
198000
2000
ကမ္လာလုံးခရီးသွားခြင်း၊
03:35
24-hour business,
83
200000
3000
၂၄နာရီ အလုပ်ကိစ္စ၊ အလုပ်အဆိုင်းဆိုတဲ့
03:38
shift work.
84
203000
3000
ယဉ်ကျေးမှုမှာ နေထိုင်နေတာပါ။
03:41
And you know, our modern ways
85
206000
2000
ပြီးတော့ ရှင်ဆို့သိပါတယ်၊ ကျွန်မတို့ရဲ့
03:43
of doing things
86
208000
2000
ကိစ္စရပ်တွေမပေါ် ခေတ်မီနည်းတွေနဲ့
03:45
have their advantages,
87
210000
2000
လုပ်ဆောင်တာဟာ ကောင်းကျိုးတွေ ရှိပေမဲ့
ပေးဆပ်လိုက်ရတာတွေကိုလည်း
03:47
but I believe we should understand the costs.
88
212000
3000
နားလည်သင့်တယ်လို့ ထင်ပါတယ်။
03:50
Thank you.
89
215000
2000
ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ရှင်။
03:52
(Applause)
90
217000
2000
(လက်ခုပ်သံများ)
Translated by sann tint
Reviewed by Myo Aung

▲Back to top

ABOUT THE SPEAKER
Jessa Gamble - Writer
Jessa Gamble writes about sleep and time, showing how our internal body clock struggles against our always-on global culture.

Why you should listen

Jessa Gamble is an award-winning writer from Oxford, who lives in the Canadian Subarctic. Now that humanity has spread right to the Earth's poles and adopted a 24-hour business day, Gamble argues that our internal clocks struggle against our urban schedules. Her work documents the rituals surrounding daily rhythms, which along with local languages and beliefs are losing their rich global diversity and succumbing to a kind of circadian imperialism.

A dynamic new voice in popular science, Gamble was awarded a 2007 Science in Society journalism award from the Canadian Science Writers Association for her first-person account of daily life at the Eureka High Arctic Weather Station. She is the author of Siesta and The Midnight Sun: How We Measure and Experience Time.

More profile about the speaker
Jessa Gamble | Speaker | TED.com