English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TED2014

Andrew Solomon: How the worst moments in our lives make us who we are

Andrew Solomon: Jak najgorsze chwile w życiu czynią nas tymi, kim jesteśmy

Filmed
Views 4,882,599

Pisarz Andrew Solomon w swoich dziełach opowiada historie o cierpieniu innych. Tym razem jednak spogląda we własną przeszłość, dzieciństwo pełne walki z przeciwnościami losu, snując przy okazji opowieści o odważnych ludziach, których dane było mu poznać. W tej poruszającej, szczerej i chwilami zabawnej prelekcji Solomon ujmuje potężne wezwanie: z największych trudności stwórzcie dla siebie życiowy sens.

- Writer
Andrew Solomon writes about politics, culture and psychology. Full bio

Od wielu lat badam, jak ludzie
radzą sobie z przeciwnościami losu,
00:12
As a student of adversity,
i widzę, że niektórzy,
kiedy stają przed wielkimi wyzwaniami,
00:16
I've been struck over the years
00:17
by how some people
00:19
with major challenges
czerpią z nich siłę.
00:21
seem to draw strength from them,
Często mówi się, że tacy ludzie
szukają w tym wszystkim sensu.
00:24
and I've heard the popular wisdom
00:26
that that has to do with finding meaning.
I długo sądziłem,
że taki sens musi istnieć,
00:28
And for a long time,
00:30
I thought the meaning was out there,
że na odkrycie czeka jakaś wielka prawda.
00:32
some great truth waiting to be found.
Stopniowo jednak doszło do mnie,
że nie chodzi tu o prawdę.
00:35
But over time, I've come to feel
00:38
that the truth is irrelevant.
Mówi się, że trzeba szukać sensu,
00:40
We call it finding meaning,
ale tak naprawdę sens
trzeba sobie stworzyć.
00:42
but we might better call it forging meaning.
W ostatniej książce pisałem
o przeżyciach rodzin
00:47
My last book was about how families
00:49
manage to deal with various kinds of challenging
borykających się z trudnymi
lub nietypowymi dziećmi.
00:52
or unusual offspring,
Jedna z kobiet,
z którymi przeprowadziłem wywiad,
00:54
and one of the mothers I interviewed,
00:56
who had two children with
multiple severe disabilities,
matka dwojga
głęboko niepełnosprawnych dzieci,
00:59
said to me, "People always give us
powiedziała:
"Od ludzi często słyszymy frazesy,
01:02
these little sayings like,
01:03
'God doesn't give you any
more than you can handle,'
na przykład, że Bóg nie kładzie
na nasze barki więcej niż możemy unieść.
01:07
but children like ours
Ale dzieci takie jak nasze
nie są same w sobie darem.
01:09
are not preordained as a gift.
Są darem, ponieważ to my
tak zdecydowaliśmy".
01:13
They're a gift because that's what we have chosen."
Całe życie podejmujemy takie wybory.
01:18
We make those choices all our lives.
Kiedy byłem w drugiej klasie,
01:22
When I was in second grade,
Bobby Finkel organizował
przyjęcie urodzinowe
01:25
Bobby Finkel had a birthday party
i zaprosił wszystkich z klasy oprócz mnie.
01:27
and invited everyone in our class but me.
Mama, sądząc, że to pomyłka,
zadzwoniła do pani Finkel.
01:32
My mother assumed there
had been some sort of error,
01:34
and she called Mrs. Finkel,
Usłyszała, że Bobby mnie nie lubi
01:36
who said that Bobby didn't like me
i nie chce, żebym przychodził
na jego urodziny.
01:38
and didn't want me at his party.
Tego dnia mama wzięła mnie do zoo
01:42
And that day, my mom took me to the zoo
i kupiła mi lody.
01:45
and out for a hot fudge sundae.
Kiedy byłem w siódmej klasie,
01:48
When I was in seventh grade,
pewien chłopak nazwał mnie "ciotą",
01:49
one of the kids on my school bus
01:52
nicknamed me "Percy"
komentując tak moje zachowanie.
01:54
as a shorthand for my demeanor,
I czasem razem z kumplami
wykrzykiwał to słowo
01:56
and sometimes, he and his cohort
01:59
would chant that provocation
przez całą drogę w autobusie,
02:02
the entire school bus ride,
45 minut do szkoły i 45 minut z powrotem.
02:03
45 minutes up, 45 minutes back,
"Ciota! Ciota! Ciota!".
02:07
"Percy! Percy! Percy! Percy!"
W ósmej klasie nauczyciel biologii
poinformował nas,
02:12
When I was in eighth grade,
02:14
our science teacher told us
że wszyscy homoseksualiści
cierpią na nietrzymanie kału
02:16
that all male homosexuals
02:18
develop fecal incontinence
z powodu urazów odbytu.
02:20
because of the trauma to their anal sphincter.
A w liceum ani razu
nie jadłem w szkolnej stołówce,
02:25
And I graduated high school
02:26
without ever going to the cafeteria,
bo musiałbym albo siedzieć z dziewczynami,
02:29
where I would have sat with the girls
02:31
and been laughed at for doing so,
za co by mnie wyśmiano,
albo siedzieć z chłopakami,
02:33
or sat with the boys
którzy drwiliby ze mnie
02:35
and been laughed at for being a boy
02:37
who should be sitting with the girls.
za bycie chłopcem,
który powinien siedzieć z dziewczynami.
02:39
I survived that childhood through a mix
Przeżyłem takie dzieciństwo
dzięki wycofywaniu się i wytrwałości.
02:42
of avoidance and endurance.
Wtedy nie wiedziałem czegoś,
co wiem teraz,
02:45
What I didn't know then,
02:47
and do know now,
czyli że wycofywanie się i wytrwałość
02:49
is that avoidance and endurance
mogą być motorem tworzenia sensu.
02:51
can be the entryway to forging meaning.
Kiedy już stworzyło się dla siebie sens,
02:56
After you've forged meaning,
trzeba ująć go w nowej tożsamości.
02:58
you need to incorporate that meaning
03:00
into a new identity.
Trzeba włączyć krzywdy
w obraz osoby, którą się staliśmy
03:02
You need to take the traumas and make them part
03:06
of who you've come to be,
i z najgorszych przejść w życiu
ułożyć historię triumfu,
03:08
and you need to fold the worst events of your life
03:11
into a narrative of triumph,
stać się lepszym "ja"
w odpowiedzi na to, co boli.
03:13
evincing a better self
03:15
in response to things that hurt.
Inna kobieta,
z którą przeprowadziłem wywiad,
03:18
One of the other mothers I interviewed
03:20
when I was working on my book
jako młoda nastolatka została zgwałcona,
03:22
had been raped as an adolescent,
a w wyniku gwałtu zaszła w ciążę,
03:25
and had a child following that rape,
co unicestwiło jej plany zawodowe
03:28
which had thrown away her career plans
i wycisnęło później piętno
na wszystkich jej związkach uczuciowych.
03:31
and damaged all of her emotional relationships.
Ale kiedy ją spotkałem, miała już 50 lat.
03:35
But when I met her, she was 50,
Zapytałem, czy często myśli
o mężczyźnie, który ją zgwałcił.
03:38
and I said to her,
03:39
"Do you often think about the man who raped you?"
Odpowiedziała:
"Kiedyś myślałam o nim z gniewem,
03:42
And she said, "I used to think about him with anger,
teraz jedynie z litością".
03:46
but now only with pity."
Sądziłem, że litość ta płynie stąd,
03:48
And I thought she meant pity because he was
że był to człowiek tak prymitywny,
że dopuścił się takiej zbrodni.
03:51
so unevolved as to have done this terrible thing.
"Z litością?" - zapytałem.
03:54
And I said, "Pity?"
"Tak, z litością" - powtórzyła.
03:56
And she said, "Yes,
"Bo ma piękną córkę
i dwoje pięknych wnucząt,
03:57
because he has a beautiful daughter
04:00
and two beautiful grandchildren
ale o tym nie wie, a ja wiem.
04:02
and he doesn't know that, and I do.
Więc wyszło na to,
że to ja miałam szczęście".
04:06
So as it turns out, I'm the lucky one."
Z niektórymi trudnościami się rodzimy:
04:12
Some of our struggles are things we're born to:
płeć, orientacja seksualna,
rasa, niepełnosprawność.
04:15
our gender, our sexuality, our race, our disability.
Inne natomiast nam się przydarzają:
04:21
And some are things that happen to us:
bycie więźniem politycznym, ofiarą gwałtu,
04:23
being a political prisoner, being a rape victim,
ofiarą klęski żywiołowej.
04:27
being a Katrina survivor.
Tożsamość dotyczy również
dołączenia do społeczności,
04:29
Identity involves entering a community
by czerpać z niej siłę,
04:32
to draw strength from that community,
a także ją dawać.
04:35
and to give strength there too.
Tożsamość to zamiana "ale" na "i":
04:37
It involves substituting "and" for "but" --
nie "Żyję, ale mam raka",
04:42
not "I am here but I have cancer,"
raczej "Mam raka i żyję".
04:46
but rather, "I have cancer and I am here."
Kiedy ogarnia nas wstyd,
04:51
When we're ashamed,
nie potrafimy opowiadać swoich historii,
04:53
we can't tell our stories,
a takie historie to podstawa tożsamości.
04:55
and stories are the foundation of identity.
Twórz sens, buduj tożsamość,
05:00
Forge meaning, build identity,
twórz sens i buduj tożsamość.
05:04
forge meaning and build identity.
Stało się to moją mantrą.
05:07
That became my mantra.
Tworząc sens, zmieniamy siebie,
05:10
Forging meaning is about changing yourself.
budując tożsamość, zmieniamy świat.
05:13
Building identity is about changing the world.
My, których tożsamość jest napiętnowana,
codziennie stajemy przed tym wyborem:
05:17
All of us with stigmatized identities
05:19
face this question daily:
na ile poddać się społeczeństwu,
05:21
how much to accommodate society
ograniczając to, kim jesteśmy,
05:24
by constraining ourselves,
a na ile przesuwać granice tego,
co uznaje się za "poprawne" życie?
05:26
and how much to break the limits
05:29
of what constitutes a valid life?
Tworzenie sensu i budowanie tożsamości
05:32
Forging meaning and building identity
nie naprawi krzywd,
05:35
does not make what was wrong right.
ale zmieni krzywdy w coś cennego.
05:38
It only makes what was wrong precious.
W styczniu tego roku
05:43
In January of this year,
przeprowadzałem w Mjanmie
wywiady z więźniami politycznymi
05:45
I went to Myanmar to interview political prisoners,
i zaskoczyło mnie, że byli
mniej zgorzkniali, niż się spodziewałem.
05:49
and I was surprised to find them less bitter
05:52
than I'd anticipated.
Większość świadomie popełniła czyny,
przez które wylądowali w więzieniu,
05:53
Most of them had knowingly committed
05:55
the offenses that landed them in prison,
do którego weszli z podniesionymi głowami
05:58
and they had walked in with their heads held high,
i wyszli z niego,
dalej z podniesionymi głowami,
06:01
and they walked out with their heads
06:03
still held high, many years later.
wiele lat później.
06:07
Dr. Ma Thida, a leading human rights activist
Dr Ma Thida, czołowa aktywistka
ruchu praw człowieka,
która w więzieniu otarła się o śmierć
06:10
who had nearly died in prison
06:12
and had spent many years in solitary confinement,
i wiele lat spędziła w izolatce,
06:15
told me she was grateful to her jailers
wyjawiła mi, że jest wdzięczna tym,
którzy zamknęli ją w więzieniu,
06:19
for the time she had had to think,
za czas na przemyślenia,
za mądrość, którą zdobyła,
06:21
for the wisdom she had gained,
za szansę na doskonalenie medytacji.
06:23
for the chance to hone her meditation skills.
Szukała dla siebie sensu
06:27
She had sought meaning
i przemieniła swoje przejścia
w bezcenną tożsamość.
06:29
and made her travail into a crucial identity.
Jednak choć więźniowie,
z którymi rozmawiałem,
06:33
But if the people I met
06:35
were less bitter than I'd anticipated
byli mniej rozgoryczeni wyrokiem,
niż oczekiwałem,
06:37
about being in prison,
byli też mniej zachwyceni, niż sądziłem,
zmianami rozgrywającymi się w ich kraju.
06:38
they were also less thrilled than I'd expected
06:41
about the reform process going on
06:43
in their country.
Ma Thida powiedziała:
06:45
Ma Thida said,
"My, Mjanmańczycy, jesteśmy znani z tego,
że nie poddajemy się trudnościom,
06:47
"We Burmese are noted
06:48
for our tremendous grace under pressure,
ale także z tego, że krzywdę
ukrywamy pod uśmiechem.
06:52
but we also have grievance under glamour,"
To, że nastało u nas wiele zmian,
06:56
she said, "and the fact that there have been
06:58
these shifts and changes
nie oznacza, że zniknęły wielkie problemy
w naszym społeczeństwie,
07:00
doesn't erase the continuing problems
07:02
in our society
których istnienie tak dobitnie
uświadomiliśmy sobie w więzieniu".
07:04
that we learned to see so well
07:06
while we were in prison."
Zrozumiałem to tak, że ustępstwa
przywracają mało należnej godności,
07:08
And I understood her to be saying
07:10
that concessions confer only a little humanity,
a konieczne jest przywrócenie jej w pełni;
07:14
where full humanity is due,
że okruchy to nie to samo,
co miejsce u stołu,
07:16
that crumbs are not the same
07:18
as a place at the table,
a innymi słowy:
07:20
which is to say you can forge meaning
można tworzyć sens i budować tożsamość
07:23
and build identity and still be mad as hell.
i mimo tego nie pozbywać się wściekłości.
Nigdy mnie nie zgwałcono
07:29
I've never been raped,
i w żadnym wypadku nie przeżyłem
koszmarów podobnych do tego więzienia,
07:31
and I've never been in anything
remotely approaching
07:34
a Burmese prison,
ale jako Amerykanin-gej,
07:36
but as a gay American,
doświadczyłem dyskryminacji,
a nawet nienawiści,
07:37
I've experienced prejudice and even hatred,
i tworzyłem znaczenie
i budowałem tożsamość,
07:42
and I've forged meaning and I've built identity,
bo nauczyłem się tego od tych,
07:46
which is a move I learned from people
07:48
who had experienced far worse privation
którzy cierpieli
znacznie dotkliwiej niż ja.
07:51
than I've ever known.
W młodości
usilnie starałem się być hetero.
07:53
In my own adolescence,
07:55
I went to extreme lengths to try to be straight.
Zgłosiłem się na tak zwaną
"seksualną terapię zastępczą".
07:59
I enrolled myself in something called
08:01
sexual surrogacy therapy,
Tam ludzie,
których miałem nazwać "lekarzami",
08:03
in which people I was encouraged to call doctors
zalecali wykonywanie czegoś,
co miałem nazwać "ćwiczeniami"
08:07
prescribed what I was encouraged to call exercises
z kobietami,
które miałem nazwać "surogatkami",
08:10
with women I was encouraged to call surrogates,
które nie do końca były prostytutkami,
08:14
who were not exactly prostitutes
ale nie do końca też nimi nie były.
08:17
but who were also not exactly anything else.
(Śmiech)
08:20
(Laughter)
Moja ulubiona, blondynka z południa USA,
08:24
My particular favorite
08:26
was a blonde woman from the Deep South
w końcu zwierzyła mi się,
że jest nekrofilką,
08:28
who eventually admitted to me
08:30
that she was really a necrophiliac
a obecną pracą zajęła się po tym,
jak zdybali ją w kostnicy.
08:32
and had taken this job after she got in trouble
08:35
down at the morgue.
(Śmiech)
08:37
(Laughter)
Dzięki tym przeżyciom miałem
szczęśliwe fizyczne związki z kobietami,
08:43
These experiences eventually allowed me to have
08:46
some happy physical relationships with women,
za co jestem wdzięczny,
08:49
for which I'm grateful,
jednak czułem wewnętrzny konflikt
08:50
but I was at war with myself,
i wyrządziłem wielkie krzywdy
swojej psychice.
08:53
and I dug terrible wounds into my own psyche.
Nie szukamy bolesnych przeżyć,
które kształtują naszą tożsamość,
08:58
We don't seek the painful experiences
09:01
that hew our identities,
jednak w wyniku bolesnych przeżyć
szukamy tożsamości.
09:04
but we seek our identities
09:06
in the wake of painful experiences.
Nie potrafimy znieść bezsensownej męki,
09:09
We cannot bear a pointless torment,
ale umiemy wytrzymać ogromny ból,
jeśli wierzymy, że jest w nim cel.
09:12
but we can endure great pain
09:14
if we believe that it's purposeful.
Wygoda odbija się na nas
mniej niż trudność.
09:18
Ease makes less of an impression on us
09:20
than struggle.
Pozostalibyśmy sobą
bez naszych przyjemności,
09:21
We could have been ourselves without our delights,
ale nie bez krzywd, które napędzają
szukanie sensu w życiu.
09:24
but not without the misfortunes
09:26
that drive our search for meaning.
"Dlatego mam upodobanie
w moich słabościach",
09:29
"Therefore, I take pleasure in infirmities,"
pisze święty Paweł
w Drugim Liście do Koryntian.
09:33
St. Paul wrote in Second Corinthians,
"Albowiem ilekroć niedomagam,
tylekroć jestem mocny".
09:35
"for when I am weak, then I am strong."
W roku 1988 udałem się do Moskwy
09:39
In 1988, I went to Moscow
w celu przeprowadzenia wywiadów
z artystami sowieckiego podziemia.
09:42
to interview artists of the Soviet underground,
09:46
and I expected their work to be
Podejrzewałem, że ich dzieła
będą wywrotowe i polityczne.
09:47
dissident and political.
Ale okazało się, że radykalizm ich sztuki
09:50
But the radicalism in their work actually lay
polegał na przywracaniu
człowieczeństwa społeczeństwu,
09:53
in reinserting humanity into a society
w którym człowieczeństwo było niszczone,
09:56
that was annihilating humanity itself,
co w pewnym stopniu
przypomina obecną sytuację w Rosji.
09:58
as, in some senses, Russian society
10:01
is now doing again.
Jeden z artystów powiedział:
10:03
One of the artists I met said to me,
"Nie uczono nas
być artystami lecz aniołami".
10:05
"We were in training to be not artists but angels."
W roku 1991 odwiedziłem artystów,
z którymi prowadziłem wtedy wywiady.
10:10
In 1991, I went back to see the artists
10:13
I'd been writing about,
Byłem z nimi podczas puczu moskiewskiego,
który zakończył Związek Radziecki.
10:14
and I was with them during the putsch
10:16
that ended the Soviet Union,
Byli jednymi z głównych organizatorów
ruchu oporu przeciwko niemu.
10:18
and they were among the chief organizers
10:21
of the resistance to that putsch.
Trzeciego dnia puczu
10:24
And on the third day of the putsch,
ktoś zaproponował,
żebyśmy poszli na stację Smolenskaja.
10:27
one of them suggested we walk up to Smolenskaya.
Ustawiliśmy się tam przed jedną z barykad.
10:30
And we went there,
10:31
and we arranged ourselves in
front of one of the barricades,
Szybko pojawiła się kolumna czołgów,
10:35
and a little while later,
10:36
a column of tanks rolled up,
a żołnierz na pierwszym z nich powiedział:
10:39
and the soldier on the front tank said,
"Mamy rozkazy, żeby zniszczyć tę barykadę.
10:41
"We have unconditional orders
10:43
to destroy this barricade.
Jeśli usuniecie się z drogi,
nie zrobimy wam krzywdy,
10:44
If you get out of the way,
10:46
we don't need to hurt you,
ale jeśli się nie ruszycie,
będziemy musieli was zabić".
10:48
but if you won't move, we'll have no choice
10:50
but to run you down."
Jeden z artystów w naszej grupie odparł:
10:51
And the artists I was with said,
10:53
"Give us just a minute.
"Dajcie nam chwilę.
10:54
Give us just a minute to tell you why we're here."
Dajcie chwilę, to wytłumaczymy wam,
dlaczego tu jesteśmy".
Żołnierz skrzyżował ręce na piersi,
10:59
And the soldier folded his arms,
a artysta rozpoczął panegiryk
ku pochwale demokracji,
11:01
and the artist launched into a
Jeffersonian panegyric to democracy
taki który osoby żyjące
w czasach demokracji Jeffersona
11:05
such as those of us who live
11:07
in a Jeffersonian democracy
z trudem byłyby w stanie zaprezentować.
11:09
would be hard-pressed to present.
Mówił i mówił, a żołnierz patrzył,
11:13
And they went on and on,
11:14
and the soldier watched,
kiedy skończył, usiadł na całą minutę,
11:16
and then he sat there for a full minute
11:18
after they were finished
spojrzał na nas, przemoczonych deszczem,
11:20
and looked at us so bedraggled in the rain,
i powiedział:
11:22
and said, "What you have said is true,
"To, co mówisz, jest prawdą.
Musimy słuchać woli ludu.
11:26
and we must bow to the will of the people.
Jeśli odsuniecie się,
żebyśmy mogli zawrócić,
11:30
If you'll clear enough space for us to turn around,
wrócimy, skąd przyjechaliśmy".
11:32
we'll go back the way we came."
I tak też zrobili.
11:35
And that's what they did.
Czasami tworzenie znaczenia
potrafi podpowiedzieć nam słowa
11:37
Sometimes, forging meaning
11:39
can give you the vocabulary you need
konieczne w walce o ostateczną wolność.
11:42
to fight for your ultimate freedom.
W Rosji zrozumiałem,
11:45
Russia awakened me to the lemonade notion
że ucisk rodzi
skierowany przeciw niemu opór,
11:48
that oppression breeds the power to oppose it,
i że stanowi to podstawę tożsamości.
11:51
and I gradually understood that as the cornerstone
11:54
of identity.
To właśnie tożsamość
wybawiła mnie z rozpaczy.
11:55
It took identity to rescue me from sadness.
Ruch praw LGBT rysuje wizję świata,
12:00
The gay rights movement posits a world
w której moje anormalności to sukces.
12:02
in which my aberrances are a victory.
Polityka tożsamości
działa zawsze na dwóch frontach:
12:05
Identity politics always works on two fronts:
dawania poczucia godności
ludziom o pewnych cechach,
12:09
to give pride to people who have a given condition
12:12
or characteristic,
oraz starania, by świat zewnętrzny
12:13
and to cause the outside world
traktował takie osoby bardziej uprzejmie.
12:15
to treat such people more gently and more kindly.
To dwa odmienne dążenia,
12:18
Those are two totally separate enterprises,
jednak postępy w jednej sferze
oddziałują na drugą.
12:22
but progress in each sphere
12:24
reverberates in the other.
Polityka tożsamości może być narcystyczna.
12:26
Identity politics can be narcissistic.
Ludzie wychwalają daną odmienność
tylko dlatego, że to ich ona dotyczy.
12:30
People extol a difference only because it's theirs.
12:33
People narrow the world and function
Widzą świat w wąskiej perspektywie,
dzieląc się na grupy
pozbawione wzajemnej empatii.
12:36
in discrete groups without empathy for one another.
Ale właściwie rozumiana
i rozważnie praktykowana
12:39
But properly understood
12:41
and wisely practiced,
12:43
identity politics should expand
polityka tożsamości powinna poszerzać
12:45
our idea of what it is to be human.
nasze rozumienie tego,
co znaczy być człowiekiem.
12:48
Identity itself
Tożsamość nie powinna być dumną etykietką
12:49
should be not a smug label
ani złotym medalem,
12:52
or a gold medal
ale powinna być rewolucją.
12:54
but a revolution.
Jako heteroseksualista
miałbym łatwiejsze życie,
12:56
I would have had an easier life if I were straight,
ale nie byłbym sobą,
13:00
but I would not be me,
a obecnie przedkładam bycie sobą,
nad fantazję o byciu kimś innym,
13:02
and I now like being myself better
13:04
than the idea of being someone else,
kimś, kim, szczerze mówiąc,
13:07
someone who, to be honest,
nie mam możliwości zostać
13:08
I have neither the option of being
i kogo trudno mi sobie w pełni wyobrazić.
13:10
nor the ability fully to imagine.
Ale wyganiając smoki,
wyganiamy też bohaterów,
13:13
But if you banish the dragons,
13:15
you banish the heroes,
a przecież tak drogie są dla nas
chwile bohaterstwa w naszym życiu.
13:17
and we become attached
13:19
to the heroic strain in our own lives.
Czasami zastanawiam się,
13:22
I've sometimes wondered
czy udałoby mi się przestać
nienawidzić tej strony siebie
13:23
whether I could have ceased
to hate that part of myself
bez radosnej feerii barw ruchu praw LGBT,
13:26
without gay pride's technicolor fiesta,
której ta prelekcja
jest pewnym przykładem.
13:29
of which this speech is one manifestation.
Kiedyś sądziłem,
że człowiek w pełni dojrzały
13:33
I used to think I would know myself to be mature
może "po prostu" być gejem
i nie musi się z tym obnosić,
13:36
when I could simply be gay without emphasis,
13:39
but the self-loathing of that period left a void,
ale to był okres, w którym gardziłem sobą,
i który pozostawił we mnie pustkę
13:43
and celebration needs to fill and overflow it,
i wypełnić ją musi
okazywanie radości z tego, co jest.
A nawet jeśli uda mi się spłacić
osobisty dług melancholii,
13:47
and even if I repay my private debt of melancholy,
pozostanie homofobia
w świecie zewnętrznym,
13:50
there's still an outer world of homophobia
która będzie problemem
jeszcze przez dziesięciolecia.
13:53
that it will take decades to address.
Kiedyś "jestem gejem"
będzie zwyczajnym stwierdzeniem faktu,
13:56
Someday, being gay will be a simple fact,
bez transparentów i poczucia winy,
13:59
free of party hats and blame,
ale jeszcze nie teraz.
14:02
but not yet.
Kolega, który uważa, że parady "gay pride"
coraz bardziej przesadzają,
14:04
A friend of mine who thought gay pride
14:06
was getting very carried away with itself,
zasugerował, że powinniśmy również
zorganizować Tydzień Gejowskiej Pokory.
14:08
once suggested that we organize
14:10
Gay Humility Week.
14:12
(Laughter) (Applause)
(Śmiech) (Brawa)
To świetny pomysł,
ale może jeszcze nie czas na to.
14:18
It's a great idea,
14:21
but its time has not yet come.
(Śmiech)
14:23
(Laughter)
A obojętność, która pojawia się
gdzieś między rozpaczą a dumą,
14:25
And neutrality, which seems to lie
14:27
halfway between despair and celebration,
to droga do końca.
14:30
is actually the endgame.
W 29 stanach USA
14:33
In 29 states in the U.S.,
według prawa można mnie zwolnić,
czy odmówić mi wynajęcia domu,
14:36
I could legally be fired or denied housing
14:39
for being gay.
bo jestem gejem.
Przez rosyjskie przepisy
"anty-propagandowe"
14:41
In Russia, the anti-propaganda law
ludzie są linczowani na ulicach.
14:44
has led to people being beaten in the streets.
W 27 afrykańskich krajach
wprowadzono kary za "sodomię".
14:47
Twenty-seven African countries
14:49
have passed laws against sodomy,
W Nigerii prawo pozwala
kamienować homoseksualistów
14:52
and in Nigeria, gay people can legally
14:54
be stoned to death,
i coraz częściej zdarzają się lincze.
14:55
and lynchings have become common.
Niedawno w Arabii Saudyjskiej
dwaj mężczyźni złapani na gorącym uczynku
14:58
In Saudi Arabia recently, two men
15:01
who had been caught in carnal acts,
zostali skazani na siedem tysięcy batów,
15:03
were sentenced to 7,000 lashes each,
co skończyło się dla nich
trwałym kalectwem.
15:08
and are now permanently disabled as a result.
Więc kto może tworzyć sens
i budować tożsamość?
15:11
So who can forge meaning
15:13
and build identity?
To nie równość małżeńska jest podstawowym
prawem potrzebnym społeczności LGBT.
15:16
Gay rights are not primarily marriage rights,
15:19
and for the millions who live in unaccepting places
A dla milionów żyjących
w miejscach pełnych dyskryminacji,
15:22
with no resources,
bez żadnych środków pomocy,
15:24
dignity remains elusive.
godność wydaje się być poza zasięgiem.
Mam szczęście, bo mogłem
stworzyć swój sens i zbudować tożsamość,
15:27
I am lucky to have forged meaning
15:30
and built identity,
ale to wciąż rzadki przywilej,
15:32
but that's still a rare privilege,
a społeczności LGBT zasługują na więcej
niż okruchy sprawiedliwości.
15:34
and gay people deserve more collectively
15:37
than the crumbs of justice.
Jednak każdy krok naprzód to słodycz.
15:40
And yet, every step forward
15:43
is so sweet.
W roku 2007, sześć lat
po naszym pierwszym spotkaniu,
15:45
In 2007, six years after we met,
ja i mój partner
postanowiliśmy się pobrać.
15:49
my partner and I decided
15:51
to get married.
Poznanie Johna było dla mnie
odkryciem wielkiego szczęścia
15:53
Meeting John had been the discovery
15:55
of great happiness
i zarazem końcem wielkiego cierpienia.
15:57
and also the elimination of great unhappiness,
I czasami tak bardzo skupiałem się
na fakcie, że ten wielki ból zniknął,
16:00
and sometimes, I was so occupied
16:03
with the disappearance of all that pain
że zapominałem o nowej radości,
16:05
that I forgot about the joy,
16:07
which was at first the less
remarkable part of it to me.
która na początku
schodziła dla mnie na drugi plan.
Małżeństwo to dla nas sposób
zadeklarowania miłości,
16:11
Marrying was a way to declare our love
jako czegoś,
co jest obecne, a nie brakujące.
16:14
as more a presence than an absence.
Niedługo po zawarciu małżeństwa
pojawiły się dzieci,
16:18
Marriage soon led us to children,
16:20
and that meant new meanings
co oznaczało nowy sens i nowe tożsamości
16:22
and new identities, ours and theirs.
zarówno dla nas jak i dla nich.
Chcę, żeby moje dzieci były szczęśliwe
16:26
I want my children to be happy,
i kocham je z największym bólem,
kiedy są smutne.
16:29
and I love them most achingly when they are sad.
Jako ojciec-gej mogę je nauczyć,
jak przyjąć zło, które się im przytrafi,
16:33
As a gay father, I can teach them
16:36
to own what is wrong in their lives,
jednak sądzę, że gdybym całkiem osłonił je
przed przeciwnościami losu,
16:38
but I believe that if I succeed
16:40
in sheltering them from adversity,
nie byłbym dobrym rodzicem.
16:42
I will have failed as a parent.
Poznałem kiedyś buddyjskiego mędrca,
16:45
A Buddhist scholar I know once explained to me
który wyjaśnił mi, że na Zachodzie
panuje błędne przeświadczenie,
16:48
that Westerners mistakenly think
16:50
that nirvana is what arrives
że nirwana to stan, w którym zostawiamy
wszystkie smutki za sobą
16:53
when all your woe is behind you
i przed nami jest już tylko szczęście.
16:55
and you have only bliss to look forward to.
Według niego nie byłaby to nirwana,
16:59
But he said that would not be nirvana,
gdyż szczęście chwili obecnej
17:01
because your bliss in the present
byłoby zawsze przesłaniane
przez radość z przeszłości.
17:02
would always be shadowed by the joy from the past.
Wyjaśnił, że nirwana następuje wtedy,
17:06
Nirvana, he said, is what you arrive at
gdy czeka nas tylko szczęście,
17:09
when you have only bliss to look forward to
a w tym, co wyglądało kiedyś na rozpacz,
17:11
and find in what looked like sorrows
znajdujemy nasiona radości.
17:14
the seedlings of your joy.
I czasem zastanawiam się,
17:17
And I sometimes wonder
czy odnalazłbym aż takie spełnienie
w małżeństwie i ojcostwie,
17:19
whether I could have found such fulfillment
17:21
in marriage and children
gdyby przyszły mi one szybko i łatwo,
17:22
if they'd come more readily,
gdybym w młodości był hetero,
lub gdybym teraz był młodzieńcem,
17:24
if I'd been straight in my youth or were young now,
bo w obydwu przypadkach byłoby prościej.
17:28
in either of which cases this might be easier.
Może i spełniłbym się tak samo.
17:32
Perhaps I could.
17:33
Perhaps all the complex imagining I've done
Może taka sama praca umysłu i wyobraźni
mogłaby być wywołana innymi tematami.
17:36
could have been applied to other topics.
Lecz jeśli poszukiwanie sensu
jest ważniejsze niż jego odnalezienie,
17:38
But if seeking meaning
17:40
matters more than finding meaning,
nie należy pytać, czy jestem szczęśliwszy,
17:41
the question is not whether I'd be happier
17:45
for having been bullied,
bo byłem prześladowany,
ale czy odnalezienie sensu
w tych przeżyciach
17:46
but whether assigning meaning
17:48
to those experiences
uczyniło ze mnie lepszego ojca.
17:50
has made me a better father.
Często odnajduję ekstazę
w najzwyklejszych radościach,
17:52
I tend to find the ecstasy hidden in ordinary joys,
ponieważ nie podejrzewałem, że te radości
przyjdzie mi nazwać "najzwyklejszymi".
17:56
because I did not expect those joys
17:58
to be ordinary to me.
Znam wielu hetero, którzy mają
równie szczęśliwe małżeństwa i rodziny,
18:01
I know many heterosexuals who have
18:02
equally happy marriages and families,
ale małżeństwo homoseksualne
to rzecz tak świeża,
18:05
but gay marriage is so breathtakingly fresh,
a rodziny homoseksualne to taka nowość,
18:08
and gay families so exhilaratingly new,
że to zaskoczenie
było dla mnie źródłem sensu.
18:11
and I found meaning in that surprise.
W październiku obchodziłem 50. urodziny.
18:15
In October, it was my 50th birthday,
W środku przyjęcia,
które zorganizowała rodzina,
18:19
and my family organized a party for me,
syn powiedział mojemu mężowi,
że chce wygłosić przemowę,
18:22
and in the middle of it,
18:23
my son said to my husband
18:25
that he wanted to make a speech,
na co John oświadczył:
18:26
and John said,
18:27
"George, you can't make a speech. You're four."
"George, nie będzie żadnego przemówienia.
Masz dopiero cztery latka".
(Śmiech)
18:32
(Laughter)
"Przemówienia wygłoszą
tylko dziadek, wujek David i ja".
18:34
"Only Grandpa and Uncle David and I
18:36
are going to make speeches tonight."
Ale George nalegał,
więc w końcu John podniósł go do mikrofonu
18:38
But George insisted and insisted,
18:41
and finally, John took him up to the microphone,
i George krzyknął:
18:44
and George said very loudly,
"Szanowni Państwo, proszę o uwagę!".
18:47
"Ladies and gentlemen,
18:49
may I have your attention please."
Wszyscy odwrócili się zdziwieni.
18:52
And everyone turned around, startled.
Wtedy George powiedział:
18:55
And George said,
"Cieszę się, że tatuś ma urodziny.
18:57
"I'm glad it's Daddy's birthday.
Cieszę się, że jest tort.
18:59
I'm glad we all get cake.
I tatusiu, gdybyś był mały,
19:02
And daddy, if you were little,
to bym się z tobą kolegował".
19:06
I'd be your friend."
I poczułem się...
19:09
And I thought — Thank you.
Dziękuję.
19:12
I thought that I was indebted
I poczułem się dłużny
nawet Bobby'emu Finkelowi,
19:15
even to Bobby Finkel,
bo wszystkie te przeżycia w przeszłości
doprowadziły mnie do tej chwili
19:16
because all those earlier experiences
19:19
were what had propelled me to this moment,
i w końcu byłem bezwarunkowo
wdzięczny za życie,
19:22
and I was finally unconditionally grateful
19:24
for a life I'd once have done anything to change.
które niegdyś za wszelką cenę
pragnąłem odmienić.
19:28
The gay activist Harvey Milk
Młody chłopak-gej zapytał kiedyś
aktywistę gejowskiego Harveya Milka,
19:30
was once asked by a younger gay man
jak może pomóc ruchowi praw LGBT,
19:32
what he could do to help the movement,
a Milk odparł:
19:35
and Harvey Milk said,
"Idź i ujawnij się przed kimś".
19:36
"Go out and tell someone."
Zawsze będzie ktoś, kto chce skonfiskować
naszą godność ludzką
19:38
There's always somebody who wants to confiscate
19:41
our humanity,
i zawsze będą opowieści,
które potrafią ją odtworzyć.
19:43
and there are always stories that restore it.
Żyjąc głośno, bez ukrycia,
19:45
If we live out loud,
19:47
we can trounce the hatred
możemy pokonać nienawiść
i wzbogacić życie każdego człowieka.
19:49
and expand everyone's lives.
Twórz swój sens, buduj tożsamość.
19:52
Forge meaning. Build identity.
Twórz swój sens.
19:56
Forge meaning.
Buduj tożsamość.
19:58
Build identity.
A potem zaproś świat
20:01
And then invite the world
i podziel się swoją radością.
20:02
to share your joy.
Dziękuję.
20:04
Thank you.
(Brawa)
20:07
(Applause)
20:09
Thank you. (Applause)
20:12
Thank you. (Applause)
20:16
Thank you. (Applause)
Translated by Krystian Aparta
Reviewed by Maciej Mackiewicz

▲Back to top

About the speaker:

Andrew Solomon - Writer
Andrew Solomon writes about politics, culture and psychology.

Why you should listen

Andrew Solomon is a writer, lecturer and Professor of Clinical Psychology at Columbia University. He is president of PEN American Center. He writes regularly for The New Yorker and the New York Times.

Solomon's newest book, Far and Away: Reporting from the Brink of Change, Seven Continents, Twenty-Five Years was published in April, 2016. His previous book, Far From the Tree: Parents, Children, and the Search for Identity won the National Book Critics Circle award for nonfiction, the Wellcome Prize and 22 other national awards. It tells the stories of parents who not only learn to deal with their exceptional children but also find profound meaning in doing so. It was a New York Times bestseller in both hardcover and paperback editions. Solomon's previous book, The Noonday Demon: An Atlas of Depression, won the 2001 National Book Award for Nonfiction, was a finalist for the 2002 Pulitzer Prize and was included in The Times of London's list of one hundred best books of the decade. It has been published in twenty-four languages. Solomon is also the author of the novel A Stone Boat and of The Irony Tower: Soviet Artists in a Time of Glasnost.

Solomon is an activist in LGBT rights, mental health, education and the arts. He is a member of the boards of directors of the National LGBTQ Force and Trans Youth Family Allies. He is a member of the Board of Visitors of Columbia University Medical Center, serves on the National Advisory Board of the Depression Center at the University of Michigan, is a director of Columbia Psychiatry and is a member of the Advisory Board of the Depression and Bipolar Support Alliance. Solomon also serves on the boards of the Metropolitan Museum of Art, Yaddo and The Alex Fund, which supports the education of Romani children. He is also a fellow of Berkeley College at Yale University and a member of the New York Institute for the Humanities and the Council on Foreign Relations.

Solomon lives with his husband and son in New York and London and is a dual national. He also has a daughter with a college friend; mother and daughter live in Texas but visit often.


More profile about the speaker
Andrew Solomon | Speaker | TED.com